Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου

Παρασκευή 4 Δεκεμβρίου 2020

Πως να φάω το μέλι μου!

Γεια σας! Όπως όλοι γνωρίζετε (ή έχετε καταλάβει από το λουκ μου) μ΄αρέσει να τρώω!

Μου αρέσει να τρώω πολύ αλλά και καλά ενώ έχω και μια έντονη περιέργεια για νέες γεύσεις αν κ δεν είμαι τόσο των παράξενων συνδυασμών! Οπότε σκέφτηκα ότι πρέπει να μοιραστώ μαζί σας πως εκμεταλλεύομαι την αφθονία μελιού που σαν μελισσοκόμος έχω σπίτι μου! Άλλωστε είναι και πολύ υγιεινό και νόστιμο οπότε του δίνω και καταλαβαίνει. 

Πάμε λοιπόν: 

  1. Σκέτο. Μια κουταλιά καλή να γεμίσει το στόμα σου μέλι. Είναι πολύ έντονο αλλά και... συναρπαστικό! Το καλοκαίρι μπορείς να διατηρείς μέλι στην κατάψυξη (το μέλι δεν παγώνει ενώ στην κατάψυξη δεν κρυσταλλώνει καν, απλά σφίγγει λίγο) και το απολαμβάνεις ΄σαν΄ παγωτό. Τον χειμώνα μπορεί να βοηθήσει σε ένα άσχημο μπούκωμα  μιας και απελευθερώνονται αιθέρια έλαια στον ουρανίσκο μας. 
  2. Με ψωμί. Μια φέτα ψωμί περασμένη με λίγο μέλι όπως όλοι το ξέρουμε. Πολύ ωραίο γίνεται και το κρυσταλλωμένο μέλι. Επίσης μπορείς να αλείψεις το μέλι και να το αφήσεις να το ρουφήξει το ψωμί, του δίνει άλλη αίσθηση. Ταιριάζουν όλα τα ψωμία λευκό(σκληρο-μαλακό-ζυμωτό-με προζύμι-μπύρας), μαύρο, από μπομπότα, από ζέα, πολύσπορο, ζυμαράκια, κυπριακή κτλ. Φυσικά και σε κέικ(λεμονιού), τσουρέκι, τηγανίτες, πανκέικς, λουκουμάδες.
  3. Με κάποια λιπαρή ουσία. Βούτηρο αγελαδινό ή πρόβειο με νικητή το τύπου Κέρκυρας. Μαργαρίνες-βιτάμ-μπεσέλ είναι μια επιλογή ενώ πολύ ευχάριστη έκπληξη ήταν όταν το έβαλα στο ψωμί με τυρί μασκαρπόνε.
  4. Με τυρί. Φυσικά σε κεφαλοτύρια και γραβιέρες και γενικά τα κίτρινα τυριά αλλά η ντόπια κεφαλογραβιέρα από γνωστή εταιρία είναι για εμένα ο καλύτερος συνδυασμός. Ενδιαφέρον έχει και με σαγανάκι ή με τυροπιτάκια. Για τους πιο γκουρμέ τυλίγουμε την φέτα σε φύλλο κ την τηγανίζουμε ελαφριά και όπως την βάζουμε ζεστή στο πιάτο την περιχύνουμε με μέλι και σουσάμι.
  5. Με γιαούρτη. Από τα κρεμώδη επιδόρπια γιαουρτιού που νομίζετε ότι είναι και υγιεινά και νόστιμα μέχρι τα πήλινα με την πέτσα έχουμε έναν ιδανικό σύντροφο του μελιού ενώ μπορείτε να προσθέσετε και ξηρούς καρπούς και να του δώσετε έτσι και άλλη υφή!
  6. Με ταχίνι και πάνω σε ψωμί ή κ σαν μίγμα. Αντίστοιχα πολύ δυνατή επιλογή είναι να περιχύσουμε ξηρούς καρπούς(φαίνεται να έχει εξαιρετικά αποτελέσματα ευεξίας σε συνδυασμό με τα καρύδια ;) ) καθώς και σε σουσάμι απλά μην παλεύεται να το κάνετε παστέλι γιατί θα χάσετε σίγουρα ποιοτικά από την θέρμανση καθώς και την προσθήκη ζάχαρης. Μια πιο αμαρτωλή επιλογή είναι η προσθήκη μελιού στην νουτέλα μας!
  7. Φυσικά ταιριάζει και με φρούτα. Αντί για ζάχαρη σε μια φρουτοσαλάτα είναι το πιο απλό. Φέτες μήλου στο πιάτο με μέλι πασπαλισμένες με κανέλα! Κυδώνι ή αχλάδι ψημένο και μετά μέλι επίσης εξαιρετικό. Μπανάνα με λίγο μέλι και κακάο. Φυσικά μπορεί να μπει σε σμούθις και χυμούς.
  8. Ένας υγιεινός τρόπος για να πίνουμε τον καφέ μας γλυκό είναι επίσης το μέλι. Ωστόσο δεν πρέπει να βράζουμε το μέλι και πάντα υπάρχει το θέμα της σωστής διάλυσης στον κρύο καφέ. ΥΠΑΡΧΕΙ ΟΜΩΣ ΛΥΣΗ! Ένα βάζάκι ώς την μέση με μέλι κ συμπληρώνουμε με νερό. Το χτυπάμε λίγο σαν σέικερ(με κλειστό καπάκι φυσικά) και προσθέτουμε όσο από αυτό θέλουμε στον καφέ μας. Συντηρήστε το στο ψυγείο και πρέπει να το καταναλώσετε σε εύλογο χρονικό διάστημα(λογικά πάνω από μήνα) γιατί η προσθήκη υγρασίας στο μέλι οδηγεί στην ζύμωσή του. Ένας μονός ελληνικός σκέτος με μια κουταλιά του γλυκού από αυτό το μίγμα θα γίνει μέτριος, με δύο θα γίνει γλυκός απλά εκεί θα σταματήσει να είναι καυτός. Στον φραπέ αντί για νερό που προσθέτουμε στο τέλος για να γεμίσει το ποτήρι.
  9. Ωστόσο μετά το 7 και το 8 να πώ ότι το μέλι πίνεται και σκέτο. Ανάλογα την εποχή το διαλύουμε σε όσο νερό θέλουμε και το πίνουμε σαν ρόφημα. Μπορούμε να το κάνουμε με τσάι του βουνού και λίγο λεμόνι αλλά ίσως είναι και υπερβολή. Το μέλι έχει γεύση και βγάζει αρώματα! Γευτείτε τα!
  10. Σε σάλτσες και βινεγκρέτ. Πάλι θα επιμείνω να το προσθέσετε μετά την οποιαδήποτε θερμική επεξεργασία αλλά αν μιλάμε για σπιτική σάλτσα που θέλουμε να αποθηκεύσουμε ίσως αυτό να είναι επικίνδυνο. Πάντως μια σπιτική σάλτσα ντομάτας που μπαίνει σε ένα κοκκινιστό θα ακουγέται γευστικά πολύ καλύτερα και εντονότερα αν προσθέσουμε μέλι. Εξαιρετική επιλογή είναι το ψήσιμο στον φούρνο σε χαμηλή θερμοκρασία για πολλές ώρες ένα κομμάτι πανσέτα αλειμμένο με μέλι και μουστάρδα. Μέλι μουστάρδα ξύδι επίσης δίνουν πολύ καλή βινεγκρέτ για το μαρούλι μας!
  11. Σε όλα τα γλυκά μας μπορούμε να προσθέσουμε μέλι και να τους δώσουμε άλλη αξία! Μια αίσθηση ποιότητας. Από το κέικ που ανέφερα πιο πάνω στο παγωτό αλλά και σαν στρώση η επικάλυψη σε μία τούρτα!
  12. Φυσικά άφησα το καλύτερο για το τέλος που είναι το αλκοόλ. Μπορεί να μπει σε Ντάκιουρι και θα ταίριαζε τέλεια σε Μοχίτο η Καϊπιρίνια αλλά παραμένει πρόβλημα το πώς θα λιώσει. Αλλά το ιδανικό είναι στο τσίπουρο. Ντόπιο καλό τσίπουρο, κανέλα,νερό , μέλι ίσως και γαρύφαλλο. Τα βάζετε στις αναλογίες που σας ταιριάζουν σε ένα βάζο γυάλινο ή σε γυάλινο μπουκάλι (η δική μου αναλογία είναι  σε μπουκάλι 1.5 λίτρου βάζουμε 750 ml τσίπουρο περίπου μισό κιλό μέλι(360 ml) κανέλα 3 ξυλάκια, 10 ξυλάκια γαρύφαλλο και περίπου 200 ml νερό, ανάλογα πόσο δυνατό είναι το τσίπουρο).
Θα χαρώ να μάθω με ποιον τρόπο τρώτε εσείς το μέλι σας στα σχόλια. Επίσης θα χαρώ να μάθω ότι δοκιμάσατε κάτι από όλα αυτά και σας άρεσε!



Πέμπτη 26 Νοεμβρίου 2020

Το μεγάλο κενό του 2020



Αρχικά να ξεκινήσω με μια απολoγία για την απουσία μου από το blog για μεγάλο χρονικό διάστημα! Δυστυχώς πρέπει να ομολογήσω ότι δεν ήταν θέμα χρόνου ή απουσίας υλικού. Ήταν καθαρά θέμα διάθεσης!

 Από την στιγμή που ξεκίνησε να εργάζεται η σύζυγος τα πράγματα έγιναν σχετικά πιο δύσκολα στο να βρεθεί η διάθεση να δημιουργήσω και εδώ (αρκετές εκκρεμότητες-υποχρεώσεις που τις κάλυπτε η σύζυγος και τώρα φυσικά δεν προλάβαινε).

 Έπειτα ήρθε ο κορονοϊός! Ίσως υπήρχε πια και περίσσεια χρόνου αλλά δεν υπήρχε η διάθεση ακόμη περισσότερο. Τέλος η καθημερινότητα επανήλθε χωρίς όμως να έχει σταματήσει το θέμα του κορονοϊού ακόμη περισσότερο άγχος! Η οργάνωση του μελισσοκομικού μου εργαστηρίου καθώς και η συλλογή γύρης με απασχόλησαν αρκετά και φυσικά βοήθησαν την ψυχολογία μου. Μέχρι εκεί πολύ καλά! Αλλά από το τέλος του Μάη και μετά όσο και αν προσπαθώ να ξεχάσω την μελισσοκομική κατάντια που μας βρήκε δεν μπορώ! 



Η χειρότερη μελισσοκομική χρονιά που έχω ζήσει. Η χειρότερη μελισσοκομική χρονιά που έχουν ζήσει άτομα που μεγάλωσαν στα μελίσσια! Όταν αγαπάς αυτό που κάνεις θέλεις φυσικά να το μοιράζεσαι αλλά τι να μοιραστώ! Μάλιστα ήμουν διπλά χαμένος γιατί πέρυσι επίτηδες ξεχειμώνιασα με πολύ μεγάλα μελίσσια και αρκετό μέλι μέσα. Στόχος μου ήταν να τα εκμεταλλευτώ τα πιο υγιής και μεγάλα μελίσσια μαζί με την μεγαλύτερη καλλιέργεια φακελωτής για μπόλικη παραγωγή Βασιλικού Πολτού. Αν ήμουν και τυχερός θα έπαιρνα και σχετικά ατόφιο μέλι φακελωτής και μετά το ντόπιο ανθόμελο.


Βασιλικός Πολτός Γκότζου Αθανασίου!


Τελικά ήμουν τυχερός όσον αφορά την φακελωτή αλλά οι προηγούμενες ανθοφορίες είχαν καεί. Οι επόμενες δεν έγινε δυνατόν να αξιοποιηθούν από τα ταλαιπωρημένα και χωρίς ανάπτυξη μελίσσια. Πάντως δεν έχω παράπονο από την φετινή παραγωγή πολτού. Ποιοτικά και ποσοτικά με ικανοποίησε πολύ και έδειξε για ακόμη μια φορά την σημασία της φακελωτής. Απλά μετά δεν είχαν την ευκαιρία να ανακάμψουν. Ο Βασιλικός Πολτός δεν είναι ακριβός μόνο για όσα προσφέρει αλλά έχει να κάνει και με την δυσκολία της συλλογής του από τον μελισσοκόμο και την δυσκολία παραγωγής του από τις μέλισσες.


Φακελωτή που φύτρωσε από τον πεσμένο σπόρο.


Οπότε θα μου πείτε: γύρη μάζεψες! πολτό μάζεψες! μελισσοκομικό εργαστήριο έστησες! Γιατί γκρινιάζεις; Μα γιατί άλλο φυσικά. Το προϊόν που τα χαρακτηρίζει όλα. ΤΟ ΜΕΛΙ. Χωρίς αυτό τι μελισσοκόμος είσαι. Εδώ κοντέψαμε να μείνουμε από μελίσσια. Φτάσαμε τέλη μέσα Αυγούστου και τότε είδαμε το πρώτο μέλι. Ποσότητα πενιχρή ανά κυψέλη αν και ευτυχώς η ποιότητα ήταν εξασφαλισμένη ακόμη περισσότερο αφού πια υπάρχει εργαστήριο. 


Τέλος Αυγούστου τα μελίσσια γεμάτα από το παράσιτο βαρρόα έπρεπε να συμμαζευτούν. Πολύ προσωπική εργασία σε ένα μέτριο φθινόπωρο αλλά με αισιοδοξία για την νέα χρονιά. Αν όλα πάνε καλά το εμβόλιο για τον κορονοϊό θα βάλει τα πράγματα στην θέση τους και θα μπορέσουμε να κάνουμε ένα reboot σαν κοινωνία. Αντίστοιχα μία καλύτερη δικιά μου προετοιμασία μαζί με μια ευνοϊκότερη καιρικά επόμενη χρονιά θα ανανεώσουν και την διάθεσή μου για αυτό το blog και θα εμφανιστούν περισσότερα και ίσως και καλύτερα άρθρα.

Το ουράνιο τόξο σύμφωνα με την παράδοση μας είναι η υπόσχεση του Θεού να μην ξανακάνει κατακλυσμό. Δεν είπε κάτι για πανδημίες!!!





Τετάρτη 1 Απριλίου 2020

Χειμερινές ανθοφορίες στην περιοχή της Κόνιτσας

    Ξεκινώντας αυτήν την ανάρτηση να ευχαριστήσω ένα άτομο που με βοήθησε πολύ στην δημιουργία αυτού του μπλογκ αλλα ήταν και ο βασικος εμπνευστης μου γιατι μου άρεσε πολυ αυτό που έκανε στο μπλογκ του! Ο γνωστός στους μελισσοκόμους Αρκούδος (Λάζαρος Μοτσάνος) με το μπλογκ του Μελισσοιστορίες και άλλα. Μάλιστα η ανάρτησή μου αυτή θα αντλήσει πολλές πληροφορίες από την ανάρτησή του: https://melissoistories-greece.blogspot.com/2014/05/blog-post.html

   Ο χειμώνας στην περιοχή μας για τα μελίσσια είναι σχετικά βαρύς οπότε θα πρέπει να έχουμε στο πίσω μέρος του μυαλού μας ότι δεν παίζουν μεγάλο ρόλο στην εξέλιξη του μελισσιού αλλά βοηθητικό. Λίγες ώρες ηλιοφάνειες, λίγες ώρες με κατάλληλη θερμοκρασία για πτήση των μελισσών, αρκετές μέρες με βροχόπτωση ή καιρικά φαινόμενα όπως η πάχνη και το χιόνι που καταστρέφουν τα άνθη πολλών φυτών. Επίσης η δικιά μου παρατήρηση είναι ότι δεν έχουμε μεγάλες σε έκταση ανθοφορίες ενός φυτού αλλά πολλά είδη σε μικρούς σχετικά αριθμούς.

    Ας ξεκινήσουμε με το πρώτο της χρονιάς και ντόπιο φυτό την φουντουκιά. Ένα φυτό που ανθίζει αρχές Γενάρη και παράγει πολύ γύρη. Τα άνθη του γονιμοποιούνται γενικά με τον αέρα αλλά αυτό σημαίνει ότι είναι αναγκασμένο να δημιουργεί τεράστιες ποσότητες γύρης που ταξιδεύουν χιλιόμετρα αλλά έτσι ευνοεί και τις μέλισσες που όταν έχει την κατάλληλη θερμοκρασία και υγρασία για να βγουν την συλλέγουν με μανία. Αντίστοιχης λογικής που ακολουθούν λίγο αργότερα είναι το καραγάτσι (φτελιάς) και το σκλήθρο(αλεκάτη).

Από το ίντερνετ φωτογραφία δυστυχώς δεν πρόλαβα φέτος να βγάλω μία όταν είχε άνθος

    Έπειτα έρχεται ένα μικρό πανέμορφο φυτό που συναντάμε συνήθως κάτω από δέντρα σε σχετικά πυκνά δάση βελανιδιάς, κρανιάς κτλ. Ένα είδος άγριου κρόκου (κρόκος ο χρυσός) που πάλι μας δίνει την γύρη του.



    Θα αδικήσω το αγριοράδικο αν δεν το αναφέρω αν κ φαίνεται να έχει μικρη έκταση και περιοδικότητα η ανθοφορία του όλον τον χειμώνα αλλά εκεί ίσως με ξεγελάει και η βόσκηση προβάτων στην περιοχή που τα προτιμάνε!

    Ένα γοητευτικό φυτό που βλέπω από τον Γενάρη και μάλλον δίνει και λίγο νέκταρ είναι το λάμιο(lamium)!



    Διακριτική αλλά γοητευτικότατη εμφανίζεται σιγά σιγά η ανεμώνη. Στις άκρες δασωμένων σημείων αλλά και στο πυκνό  δίνει και αυτή γύρη σαν τον χρυσό κρόκο.


    Πιο σπάνια βρίσκω το Ζοχαδόχορτο που φαίνεται να είναι και βότανο για τις αιμορροΐδες. Από όσο ξέρω και έχω παρατηρήσει δίνει γύρη.


 Κρανιά! Τον Μάρτιο πάντα την βρίσκουμε ανθισμένη και διακοσμούμε με αυτήν τις εισόδους του σπιτιού μας σύμφωνα με την παράδοση. Ξεκινάει σχετικά νωρίς και δίνει αρκετά μεγάλες ποσότητες γύρης. Οι παρατηρήσεις μου δείχνουν ότι όταν ανθίζει τα μελίσσια ασχολούνται μόνο με αυτήν στο θέμα γύρη.


    Μετά πάμε σε ένα δέντρο εισαγωγής που έχει διαδοθεί αρκετά και ξεχωρίζει! Η μουσμουλιά! Καταγωγή λογικά Ιαπωνία αλλά υπάρχει και στην Κίνα. Ανθίζει πιο νωρίς από όλα, το λες και φθινοπωρινό αλλά δεν έχω καλή εικόνα. Ενώ στην Κόνιτσα υπάρχουν αρκετές στα μελίσσια μου έχω φυτέψει δύο(η μία 4 χρόνια τώρα έχει πάρει μισό πόντο ύψος!!!) αλλά είναι μικρές και δεν ανθίζουν. Αειθαλές δέντρο με τα άνθη του να θυμίζουν της κουμαριάς. Λένε ότι έχει και αρκετά θρεπτικούς και νόστιμους καρπούς.

    Μια παρατήρηση που έκανα με τον καιρό είναι ότι σε πολλές περιπτώσεις η ανθοφορία ξεκινά δειλά δειλά τον χειμώνα και αν το ευνοίσει ο καιρός μπορεί να το βλέπουμε για μεγάλο διάστημα της άνοιξης με χαρακτηριστηκό παράδειγμα το αγριοράδικο!

Φωτογραφία από την Κάτια μελισσοκόμο από την Καστοριά

Τέλος έχουμε αυτήν που κάνει εντύπωση. Είναι η πιο γνωστή ανθοφορία του χειμώνα και όχι άδικα γιατί είναι πανέμορφη και έχει και πολύ νόστιμους, θρεπτικούς καρπούς τα αμύγδαλα! Οπότε καταλαβαίνετε ότι μιλάμε για την αμυγδαλιά που δίνει έντονα νέκταρ και γύρη. Χρειάζεται τις μέλισσες για να έχει καλή παραγωγή σε καρπούς. Στο εξωτερικό μισθώνονται μελίσσια για αυτό με 200 δολάρια το μελίσσι. Ουσιαστικά αμυγδαλιές, μηλιές,ροδακινιές και πολλά άλλα θα έχουν πολύ καλύτερη παραγωγή αν έχουν κοντά μελίσσια.

Φωτογραφία από την Κάτια μελισσοκόμο από την Καστοριά

Ρίξτε μια ματία στις φωτόγραφίες που αναβάζω και στο ίνσταγκραμ (κάντε φόλοου)
https://www.instagram.com/p/B7TCvBvnnRC/
και στην σελίδα στο φέισμπουκ (κάντε λάικ)
https://www.facebook.com/gotzosapi/

Κυριακή 15 Μαρτίου 2020

Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει μια μέλισσα!

 
I SEE YOU!

 Το θέμα έχει καλυφτεί πολύ καλά από τον Λάζαρο Μοτσάνο οπότε σας αφήνω λινκ εδώ και αυτά!

    Χι χι χι φυσικά και όχι! Το άρθρο αυτό θα είναι όμως σύντομο εξαιτίας του. Θα επικεντρωθώ στην περιοχή μας και μικρές αναφορές σε αυτά που ήδη λέει ο Λάζαρος. 

    Μια μέλισσα φτάνει πολύ μακριά (>13 χλμ.) αλλά κέρδος έχει από τα 5 χλμ και κάτω. Ποιο απλά μετά τα 5 χλμ καίει περισσότερο από αυτό που θα κουβαλήσει σε νέκταρ στην κυψέλη. Βέβαια θα την κάνει την διαδρομή και γενικά θα κάνει και άσκοπες διαδρομές και θα εξαντλήσει τον εαυτό της μέχρι που θα χαθεί. Μέσα στους υπολογισμούς μας πρέπει να βάλουμε και τα φυσικά εμπόδια(λόφοι, ποτάμι με μερικά μέτρα φάρδος, λίμνη κτλ) και την μεγάλη αλλαγή υψομέτρου, θεωρούνται φυσικά εμπόδια από την μέλισσα και ο κανόνας λέει ότι δεν θα τα περάσουν. Πάλι έχει παρατηρηθεί βραχονησίδα με λίγα ανθισμένα φυτά να δέχεται επισκέψεις από μέλισσες παρόλο που στο νησί δεν υπήρχαν μελίσσια. Αλλά όταν πρέπει να ταΐσουν την νέα γενιά και γενικά να την σώσουν κάνουν ότι χρειαστεί!

    Αυτά ουσιαστικά και πάμε να δούμε σε εικόνες από τον δορυφόρο της Google και την σελίδα της google maps (https://www.google.com/maps) ποιες περιοχές καλύπτει το μελισσοκομείο μου αλλά και περιοχές γενικά που ενδιαφέρουν στο ιδιαίτερο μορφολογικά μέρος της Κόνιτσας.

Εδώ βλέπουμε το εμβαδόν της κοιλάδας μας. Επίσης εδώ μπορούμε να δούμε ότι σε ευθεία οι αποστάσεις είναι περίπου στα 10 χιλιόμετρα. Ωστόσο όλα αλλάζουν με την παρουσία του ποταμιού Αώου και τους παραποταμους του καθώς και του ιδιαίτερα ψηλού και απότομου όρους Τύμφη. Εμβαδόν περιοχής περίπου 45.000 στρέμματα.

Με πορτοκαλί περιοχές με μελισσοκομικό ενδιαφέρον στην Κόνιτσα, πεύκο, κουμαριά, ανοιξιάτικη κουμαριά, κισσός, φασκόμηλο και εδώ έχουμε το αξιοσημείωτο ότι ενώ έχουμε περιοχές με το εξαιρετικό μελισσοκομικό φυτό παλιούρι δεν παρουσιάζει ενδιαφέρον λόγο της ασταθής απόδοσής

Περιοχές με αρκετή ηλιοφάνεια για καλό ξεχειμώνιασμα μελισσιών. Επίσης λογικά είναι ζεστά μέρη με χαμηλή υγρασία αλλά σίγουρα χρειάζεται προσοχή λόγο ανέμων.

Το κέντρο είναι το μελισσοκομείο μου και το σχέδιο αυτό δείχνει την ακτίνα δράσης των μελισσιών μου στα 3 χλμ και είναι μια έκταση 24.000 στρέμματα

Εδώ σε ακτίνα 5 χλμ. με ένα χωράφι για να βοσκήσουν περίπου 75.000 στρ. Φυσικά δεν φτάνουν ως εκεί. Φυσικά και η απόσταση αυξάνεται αρκετά από τις μεταβολές του εδάφους γιατί πια εδώ δεν έχουμε μόνο κάμπο.

 Φαίνεται το μελισσοκομείο μου να είναι σε ιδανική θέση αλλά ας το αναλύσουμε λίγο. Δεν πιστεύω γενικά ότι φτάνουν τόσο μακριά όσο στις εικόνες αλλά έχω τρυγήσει και μέλι κουμαριάς που το πλησιέστερο δέντρο είναι κάπου στο Μάζι άρα όταν δεν βρίσκουν αλλού θα πάνε αρκετά μακριά. Σπάνια θα περνάνε το ποτάμι καθώς και το ύψωμα του Αη-Λιά στο Λιατοβούνι. Επίσης έχω θέμα και με την υγρασία του κάμπου τον χειμώνα ενώ αργεί σχετικά ο ήλιος να το πιάσει αν και χτυπάει νωρίτερα από την Κόνιτσα. Τέλος για οποιονδήποτε άλλο θα υπήρχε και μεγάλο θέμα ασφάλειας από αρκούδες και κλοπών αλλά έχω την χαρά εκεί να έχω φύλακες 24 ώρες το 24 ωρό. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν υπάρχει το ιδανικό μελισσοκομείο και πόσο μάλιστα σταθερό!
    Το εντυπωσιακό στην Κόνιτσα και ειδικά στο λεκανοπέδιο της είναι η τεράστια ποικιλία φυτών που οφείλεται στις μεγάλες εναλλαγές υψομλετρου ενώ το κλίμα στο χαμηλά υψόμετρα φαίνεται να είναι ικανό να τα φιλοξενεί όλα. Φυτά που θα φύτρωναν στα 300 μ υψόμετρο μέχρι αυτά που ο σπόρος του τυχαίνει να κατεβαίνει από τα 1000... Αυτό φυσικά έχει αντίκτυπο και στο μέλι(και τα άλλα προϊόντα της μέλισσας) κάνοντας το απόσταγμα της μυρωδιάς πολλών ανθών και το συμπύκνωμα των θρεπτικών συστατικών πολλών φυτών!

Υ.Γ. φίλοι μελισσοκόμοι με προέτρεψαν να μην ''δώσω'' για κανέναν λόγο την τοποθεσία του μελισσοκομείου μου καθώς φαίνεται να έχουν ζήσει και ακούσει πολλά. Ευτυχώς η περιοχή της Κόνιτσας διακρίνεται από την δικιά της περίεργη ασφάλεια. Η διαμόρφωση του χώρου καθώς και οι προσωπικές σχέσεις δεν μας κάνουν ιδανικό μέρος αλλά σε αυτό το κομμάτι σιγουρα είμαστε καλύτερα από πολλές περιοχές της υπόλοιπης Ελλάδας.

ΕΓΩ ΤΑΡΖΑΝ, ΕΣΥ;

Πέμπτη 23 Ιανουαρίου 2020

Θα σε κάνω Βασίλισσα!



Θα σε κάνω βασίλισσα είπε ο συνονόματος Θανάσης Βέγγος στην εξαιρετική ελληνική ταινία αλλά και ο μελισσοκόμος στην προνύμφη! (Κάτι που φαίνεται ότι δεν είπε ο Χάρη στην Μέγκαν). Ωστόσο με βασίλισσες θα ασχοληθούμε σε αυτό το άρθρο όσο και αν είμαι κατά του καθεστώτος.

    Πρώτον ήδη στις βασίλισσες έχουμε αναφερθεί αρκετά στο άρθρο για τον Βασιλικό Πολτό :

    Έπειτα ας δούμε πως την περιγράφει το βιβλίο μου και πως ξεχωρίζει:
  • Μοναδική σε κάθε κυψέλη(με πληθυσμό 10 μέχρι 20.000)
  • Το πιο μεγάλο άτομο της κυψέλης
  • Γεννάει 1.500 αυγά την ημέρα (μ.ο.) και μέχρι 200.000 τον χρόνο(σε σπάνιες περιπτώσεις γεννάνε οι εργάτριες ελάχιστα αγονιμοποίητα αυγά)
  • Γεννάει γονιμοποιημένα αυγά(εργάτριες-βασίλισσα) και αγονιμοποίητα(κηφήνες)
  • Ζευγαρώνει με 8-12 κηφήνες το μόνο θηλυκό με πλήρες αναπαραγωγικό σύστημα και σπερματοθήκη
  • Ζει 3-5 χρόνια(τα υπόλοιπα άτομα το πολύ μήνες)
  • Έχει τους επιδερμικούς αδένες που εκκρίνουν τις φερομόνες(μόνο αυτή και ουσιαστικά έτσι ελέγχει το μελίσσι)
  • Εκκολάπτεται από αυγό σε 16 ημέρες(εργάτρια 21,κηφήνας 25) μετά ενώ η διατροφή της αποτελείτε από βασιλικό πολτό(η κύρια διατροφή των άλλων ατόμων στην κυψέλη είναι μέλι και γύρη)
    Αφού είδατε πόσο διαφορετικό άτομο είναι η βασίλισσα σε σχέση με το μελίσσι ας πούμε γιατί είναι τόσο σημαντική.
  • Το μελίσσι είναι μια κοινωνία μυρωδιών και η βασική μυρωδιά που επικρατεί και το ρυθμίζει είναι οι φερομόνες της. Όσο πιο νέα και εύρωστη είναι η βασίλισσα τόσο πιο έντονη είναι η μυρωδιά της στην κυψέλη και τόσο εργατικό, ήρεμο, παραγωγικό, καθαρό ακόμη και συνετό είναι ένα μελίσσι. Συνετό γιατί βασικός παράγοντας για την διαδικασία της σμηνουργίας είναι η μειωμένη μυρωδιά της βασίλισσας. Η σμηνουργία αν και πανέμορφο φαινόμενο είναι παραγωγικά και οικονομικά ζημιογόνα για τον μελισσοκόμο.
  • Όταν εκκολάπτεται μια νέα βασίλισσα το μελίσσι στην φύση είναι αδερφές της. Σταδιακά ξεκινάει να γεννάει και σταδιακά όλο το μελίσσι θα είναι παιδιά της αν και θα έχουν κάποιες διαφορετικό πατέρα. Άρα αν ένα μελίσσι είναι νευρικό για μεγάλο χρονικό διάστημα φταίει η μάνα. Πιο ευάλωτο σε ασθένειες και σε άλλους εχθρούς πηγή του κακού είναι η μάνα. Λιγότερο καθαρό και παραγωγικό και το μελίσσι τραγουδάει το Λένγκω του Μαρκόπουλου!
  • Αν δεν υπάρχει βασίλισσα δεν υπάρχουν αυγά και δεν υπάρχει ανανέωση του πληθυσμού και οι παλιές πεθαίνουν χωρίς να αντικαθίστανται από νέες. Το μελίσσι καταρρέει και λόγο έλλειψης συντονισμού-σκοπού αλλά και γιατί μειώνεται σταδιακά ο πληθυσμός του. Πρέπει να αναλογιστούμε ότι στην φύση συμβαίνουν πολλά ατυχήματα και πολλές φορές χάνεται η παλιά αλλά χάνεται και η νέα και μετά δεν υπάρχουν αυγά για να εκθρέψει το μελίσσι άλλη νέα, εδώ όμως πρέπει να εξηγήσω την διαδικασία. Αυτό που κάνουν οι μέλισσες μόνες τους αλλά και αυτό που τις οδηγεί να κάνουν ο μελισσοκόμος!
Εμβολιαστήρια, το πράσινο (για αριστερόχειρες) είναι αυτό που μας ενδιαφέρει στην βασιλοτροφία για να πιάσεις χωρίς να τραυματίσεις την νεότερη προνύμφη και να έχει τον χρόνο να ταϊστεί με όσο το δυνατόν περισσότερο βασιλικό πολτό
Η σμηνουργία!

    Σμηνουργία ονομάζεται ο φυσικός τρόπος αναπαραγωγής του μελισσιού σαν οντότητα στην φύση. Ουσιαστικά όταν το ον αυτό έχει αποθέματα ενέργειας, κατάλληλες συνθήκες περιβάλλοντος, μέγεθος(πληθυσμός εδώ σε σχέση με το μέγεθος της φωλιάς). Έχω ξαναπεί ότι μοιάζει έντονα με την διαίρεση που γίνεται στα κύτταρα και την αναπαραγωγή της αμοιβάδας! 
    Το μελίσσι όταν είναι πλήρες στο χώρο που βρίσκεται από τροφές, μέλισσες, γόνο(αυγά και προνύμφες μελισσών) ξεκινάει να φτιάχνει βασιλικά κελιά που από αυτά θα βγουν βασίλισσες και όταν αυτά είναι σχεδόν έτοιμα η παλιά με ένα μεγάλο μέρος του μελισσιού πετάνε έξω και κρέμονται σαν τσαμπί(αφεσμός), σύντομα θα έχει βρει που θα δημιουργήσει το νέο του σπίτι. Αυτό θα ξανασυμβεί αν το μελίσσι έχει το περιθώριο και με τις νέες. Στην σμηνουργία οι βασίλισσες δημιουργούνται όταν οι συνθήκες είναι άριστες και με τον σχεδιασμό του μελισσιού οπότε έχουμε και τις καλύτερες.

Κλουβιά μεταφοράς βασίλισσας. Βάζεις λίγο τροφή και λίγες μέλισσες μέσα να την φροντίζουν κ μπορεί να την βγάλει μερικές μέρες. Επίσης προστατεύεται όταν θα μπει στο νέο της σπίτι από τις μέλισσες που ακόμη δεν την έχουν αποδεχθεί.


Η αντικατάσταση...

    Εδώ έχουμε την αντικατάσταση της παλιάς ή ελλατωματικής ή άτυχης μάνας. Το μελίσσι μόλις αντιληφθεί το πρόβλημα ξεκινάει την ίδια διαδικασία απλά σε μικρότερη ένταση. Πρέπει να αναφέρω εδώ ότι στην σμηνουργία συναντάμε πολλά βασιλικά κελιά στις άκρες του μελισσιού (30-40) ενώ στην αντικατάσταση ανάλογα την δυνατότητα του μελισσιού 2-3-5. Αν οι συνθήκες είναι κατάλληλες έχουμε πάλι σμηνουργία (αφεσμός από αντικατάσταση). Όμως εδώ έχουμε νέα μάνα να φεύγει και νέα να μένει. Επίσης αν η παλιά ζει ακόμη όταν βγαίνει η νέα ακολουθεί μάχη αλλά το μελίσσι ξέρει, η νέα είναι πιο εύρωστη και το αποτέλεσμα αναμενόμενο. Αυτή η μάχη συμβαίνει αν εκκολαφθούν και μαζί δύο νέες και δεν δημιουργήσουν αφεσμό. Στο μελίσσι θα μείνει μία βασίλισσα!!! Υπάρχουν σπάνιες περιπτώσεις που η παλιά παραμένει στο μελίσσι μαζί με την νέα αν και αν ερμήνευσα σωστά τις καταστάσεις είναι όταν το μελίσσι αντιλαμβάνεται ότι κάτι πάει στραβά με την νέα και κρατάει back up γιατί η φύση δεν έχει doa 7 ημερών.

Εδώ βλέπουμε μια βάση για μελλοντικό βασιλικό κελί(αυτό που ασπρίζει στα δεξιά). Σε σχέση με τα κελιά των εργατριών ή των κηφήνων τα βασιλικά είναι κάθετα και εξεχουν αρκετά από την κερήθρα.

Ο ανθρώπινος παράγοντας:

    Εδώ έρχεται ο μελισσοκόμος να χρησιμοποιήσει την ανάγκη του μελισσιού για βασίλισσα και να δημιουργήσει δικές του βασίλισσας. Ο απλός τρόπος είναι αφαιρώντας την βασίλισσα από ένα μελίσσι που θέλει (συνήθως επιλέγεται το καλύτερο) και να οδηγήσει το μελίσσι στην εκτροφή βασιλικών κελιών. Έπειτα μπορεί να αφήσει την φύση να κάνει την δουλειά της ή να εκμεταλλευτεί την περίσσεια βασιλικών κελιών και να δημιουργήσει αρκετά μελίσσια με νέες βασίλισσας. Αφαιρείς από άλλα πληθυσμό και τροφές χωρίς την βασίλισσα και του βάζεις τα έτοιμα να εκκολαφθούν βασιλικά κελιά γλιτώνοντας τον χρόνο που θα σπαταλούσαν όλα αυτά τα μελίσσια να δημιουργήσουν δικά τους βασιλικά κελιά.  Επίσης υπάρχουν και πολλές τεχνικές με πολύ απλή και καλή την Μάνα και άλλα δύο του Μόσχου Ντιώνα ( https://toxrysomeli.blogspot.com/2019/02/blog-post_15.html )

Μαρκαδόρος για το σημάδεμα της βασίλισσας. Το μπλε είναι για τις χρονιές που λήγουν σε 0 η 5 όπως φέτος και έτσι ξέρω ποιας χρονιάς είναι η βασίλισσα ή αν την άλλαξε το μελίσσι και επίσης την βρίσκω πολύ πιο εύκολα μέσα στο μελίσσι

    Με την ίδια λογική μπορείς να δημιουργήσεις ένα ορφανό μελίσσι πολύ πλούσιο σε προμήθειες και μέλισσες και με πλαστικές ή κέρινες βάσεις βασιλικών κελιών να το ξεγελάσεις και να φτιάξεις τις καλύτερες θεωρητικά βασίλισσας και μάλιστα με γεννητικό υλικό από όποιο μελίσσι θες (με τον εμβολιασμό προνύμφης από το αντίστοιχο μελίσσι στην βάση του τεχνητού κελιού). Το κομμάτι αυτό έχει πολλές τεχνικές λεπτομέρειες και δεν βρίσκω τον λόγο να τις αναλύσω εδώ αλλά υπάρχει πλούσιο υλικό στο ίντερνετ σε όποιον πρόκειται να ασχοληθεί και πάντα υπάρχει και διάθεση από την πλευρά μου για βοήθεια όπως και εμένα με βοήθησαν άλλοι(ωστόσο υπάρχουν φωτογραφίες με επεξηγηματικές λεζάντες).

Συσκευή για το πιάσιμο της βασίλισσας συνήθως για το σημάδεμά της με μαρκαδόρο

    Η καλοταϊσμένη και καλοφτιαγμένη βασίλισσα είναι ίσως από τους πιο βασικούς παράγοντες στην εντατική μελισσοκομία.Η καλή βασίλισσα θα σου δημιουργήσει με την καλή γέννα της το μελίσσι και θα δώσει τα γενετικά χαρακτηριστικά στις μέλισσες για να παράγουν μέλι-πρόπολη-βασιλικό πολτό-κερί, που δεν θα είναι επιθετικό ή δεν θα σμηνουργεί με την πρώτη ευκαιρία.

    Τέλος πια υπάρχουν και συσκευές που διευκολύνουν πολύ την διαδικασία παραγωγής βασιλισσών αλλά και βασιλικού πολτού μαζικά! (Ζέντερ-Αριστέας-Νίκοτ )

Λινκ για την βασιλοτροφία από τον Πασχάλη Χαριζάνη Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
http://efp.aua.gr/sites/efp.aua.gr/files/16.%20%CE%92%CE%91%CE%A3%CE%99%CE%9B%CE%9F%CE%A4%CE%A1%CE%9F%CE%A6%CE%99%CE%91.pdf

Όταν εμβολιάζω για παραγωγή βασιλικού πολτού συνήθως μια τέτοια βέργα έχει 60 κελιά αλλά όταν πάμε για βασίλισσες αφήνω μία βέργα κ πολύ λίγα κελιά. Τα κελιά αυτά θα τα μοιράσω μια μέρα πριν εκκολαφθούν στα μελίσσια και δύο μέρες μετά θα δω αν έχει εκκολαφτεί



Δευτέρα 6 Ιανουαρίου 2020

Καλλιεργώντας το νέκταρ και την γύρη μας!

Ένα φυτό φακελωτής που άργησε να φυτρώση και το μεταφύτεψα ανάμεσα στις πατάτες. Το νερό από την σταγόνα καθώς και το πλούσιο χώμα το έκαναν έργο τέχνης!
Ευτυχισμένο το 2020!!!

Στην ανθρώπινη εξέλιξη μία επανάσταση ήταν η αλλαγή από τον άνθρωπο κυνηγό και συλλέκτη στο άνθρωπο αγρότη. Αυτό μας έδωσε την δυνατότητα να αποκτήσουμε μεγαλύτερα αποθέματα τροφών με λιγότερο κόπο και φυσικά σταματήσαμε τις μετακινήσεις που μέχρι τότε ήταν απαραίτητες για να βρούμε τροφή. Στην πορεία αυτό μπήκε και στην κτηνοτροφία μας με αποκορύφωμα τον τελευταίο αιώνα όπου μπορούμε να διατηρούμε τεράστια κοπάδια παραγωγικών ζώων σε ελεγχόμενες συνθήκες και να τα τροφοδοτούμε εμείς από τις καλλιέργειες μας.

    Ωστόσο ο τομέας της μελισσοκομίας ακόμη και σήμερα συνεχίζει να είναι ''πρωτόγονος'' και η μεγαλύτερη παραγωγή μελιού να προέρχεται από τις μετακινήσεις πληθυσμών μελισσιών από ανθοφορία σε ανθοφορία και από πεδινές περιοχές σε ορεινές και πάλι πίσω ανάλογα με την εποχή. Φυσικά σε αυτό δίνουν ακόμη μια καλή επιλογή οι καλλιέργειες φυτών που η ανθοφορία τους προσφέρει γύρη και νέκταρ με βασικά παραδείγματα στην Ελλάδα το βαμβάκι και τον ηλίανθο. Μια διέξοδος που υπάρχει είναι η κακή λύση της ζάχαρης και των μελισσοτροφών που δημιουργούνται  από την επεξεργασία της. Ωστόσο δεν υπάρχει άλλη λύση αφού αφαιρούμε από τις μέλισσες την βασική τροφή τους το μέλι(για να το φάμε εμείς!!!) πρέπει να τους δώσουμε για να ζήσουν ένα υποκατάστατο αυτού. 

    Τώρα όμως μπαίνει κ η ιστορία μου. Απλά πρέπει να πάμε λίγο πίσω για να σας εξηγήσω πως ξεκίνησαν όλα. Αρχικά να αναφέρω ότι είμαι ένα άτομο που λατρεύω το μέλι από παιδί. Με χαρά λοιπόν όταν ένας φίλος μου ανέφερε ότι πουλάει μέλι πήρα 3 κιλά. Φυσικά μόλις πήγα σπίτι το δοκίμασα και ήταν καταπληκτικό. Όταν βρεθήκαμε και του είπα τις εντυπώσεις μου με πληροφόρησε ότι καλλιέργησε φακελωτή και για αυτό είναι τόσο ωραίο (βέβαια σπάνια ένα μέλι περιλαμβάνει νέκταρ από μόνο ένα φυτό οπότε ο συνδυασμός των ντόπιων αρωμάτων με αυτό της φακελωτής έδινε αυτό το υπέροχο αποτέλεσμα). Δυστυχώς ο φίλος έπειτα αντιμετώπισε μελισσοπροβλήματα και εγώ πέρασα Γιάννενα οπότε και χαθήκαμε και δεν ξαναγεύτηκα αυτό το μέλι.

   Αρκετά χρόνια μετά με τον ίδιο φίλο έκανα την πρώτη μου επιθεώρηση σε μελίσσι και οδηγήθηκα στην απόφαση να πάρω και εγώ δικά μου. Επόμενο βήμα ήταν να ρωτήσω τον φίλο μου και δάσκαλο μου πια στην μελισσοκομία τι είναι αυτή η φακελωτή και τι πρέπει να κάνω για να πάρω και εγώ τόσο ωραίο μέλι. Μου έδωσε λίγο σπόρο και μου εξήγησε τι πρέπει να κάνω. Σε δικές μου αναζητήσεις βρήκα και την έρευνα του ΑΠΘ και άλλες λεπτομέρειες με τα βασικά να αναφέρονται εδώ http://www.ellinikomeli.gr/melissokomos/2010-12-02-17-26-57/746-fakeloti-plirofories-odigies .
 Σε γενικές γραμμές είναι σαν τα περισσότερα μονοετή φυτά που καλλιεργούμε στην περιοχή μας, όργωμα, φρέζα, σπάρσιμο και η το κόβεις σανό 20 μέρες αφού ανθίσει και το ταΐζεις σε ζώα ή το αλωνίζεις και παίρνεις αρκετά μεγάλη ποσότητα σπόρου ανά στρέμμα χωρίς όμως να αφήνει άχυρο.

    Το εκπληκτικό με την φακελωτή είναι πρώτον η μεγάλη διάρκεια ανθοφορίας του που επηρεάζεται ελάχιστα από τα καιρικά φαινόμενα και έχει έντονη νεκταροέκκριση ενώ δίνει και αρκετή γύρη. Με αλλεπάλληλα πειράματα τα τελευταία χρόνια βρήκα πότε αναπτύσσεται καλύτερα το φυτό και πότε εξυπηρετεί. Μια δυνατή ανθοφορία με αντοχές έρχεται όταν στην περιοχή μας έχουμε έντονα ανοιξιάτικα καιρικά φαινόμενα. Τα μελίσσια είναι εκεί που πρέπει(σε πληθυσμούς) για να την δουλέψουν αλλά και να προλάβουν και τυχόν άλλες ανθοφορίες.

Κόπηκε, μπήκε στο καρότσι και αρκετά μέτρα μακριά περίμενε για να μπει στο παχνί, όπως βλέπετε ακόμη έδινε νέκταρ!

    Επόμενο βήμα ήταν η δοκιμή με άλλα φυτά. Πολύ καλή δουλειά έκανε πέρυσι ο βίκος ωστόσο γίνεται δύσκολη η διαχείρισή του όταν θες να το κάνεις πια ζωοτροφή. Είναι ένα φυτό αναρριχώμενο που θέλει και άλλο φυτό για να αναπτυχθεί σωστά. Ωστόσο μια ευνοϊκή χρονιά γι αυτόν σαν την περσινή έπνιξε την φακελωτή έγινε τεράστιος και μετά έκατσε με αποτέλεσμα το κάτω μέρος του να χαλάσει. Όταν κόπηκε άργησε πολύ να στεγνώσει και φυσικά και έβρεξε... έβρεξε καλά! Με μια καλύτερη διαχείριση ίσως είναι ο ιδανικός συνδυασμός βίκος με φακελωτή όπου τα έξοδα της καλλιέργειας θα βγαίνουν από το παραγόμενο σανό ενώ το μέλι θα είναι το επιπλέον κέρδος. Υπάρχει σχετική έρευνα που έγινε στην Τουρκία, που δεν μπορώ να βρω online πια. Ωστόσο αυτή η έρευνα μιλούσε για μια καλή συνεργασία και σαν φυτά κατά την ανάπτυξη τους αλλά και σαν ζωοτροφή για πρόβατα. Η προσωπική εμπειρία έδειξε ότι το πελεκάνε!

Για τον βίκο θα βρείτε φωτογραφίες και μικρά βίντεο στο instagram: gotzos_apiculture




    Πρέπει τώρα να πω ότι το να φυτέψεις δέντρα και αρωματικά φυτά είναι μια καλή επιλογή αλλά η εμπειρία μου μέχρι τώρα είναι ότι δεν μπορείς να βασιστείς σε αυτά λόγο καιρού. Λεβάντα, μελισσόχορτο, δενδρολίβανο ή ακακία, μηλιές, ροδακινιές τα έχω δοκιμάσει χωρίς να βλέπω ιδιαίτερο αποτέλεσμα. Η ρίγανη και η σοφορά ιαπωνική είναι αρκετά καλές επιλογές γιατί έχουμε πιο σταθερό καιρό όταν ανθίζουν! Θα ήταν ευτύχημα να ταιριάζουν στο μέρος μας οι καστανιές αλλά θέλουν όξινο PH και η περιοχή μας μαθαίνω ότι σχεδόν παντού έχει βασικό.

   Τελειώνοντας θα μιλήσω για το τι κερδίζω από όλο αυτό. Η άνοιξη είναι μια εποχή που τα μελίσσια έχουν τεράστιες ανάγκες για τροφές και το υποκατάστατο αυτών είναι σχετικά φθηνό. Ωστόσο δεν είναι ποιοτικό και η άνοιξη είναι και η εποχή που πρέπει να παραχθούν πρώτα υγιείς μέλισσες έπειτα ο βασιλικός πολτός και να μπορέσω να συλλέξω αρκετές ποσότητες γύρης. Αυτό δεν επιτυγχάνεται αν δεν δίνει έξω όπως λένε οι μελισσοκόμοι και το πιο πιθανό είναι να μην δίνει σταθερά έξω λόγο καιρικών φαινομένων ειδικά στην περιοχή μας. Εδώ έρχονται φυτά σαν αυτά που ανέφερα να καλύψουν το κενό! Με κάποια έξοδα παραπάνω νιώθω μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για τα προϊόντα μου και τα μελίσσια μου!!!



Υ.Γ. Φέτος θα γίνει δοκιμή με το τριφύλλι το έρπων και το αλεξανδρινό. Σε άλλο άρθρο θα ασχοληθούμε περισσότερο με τα κηπευτικά.