Θα σε κάνω Βασίλισσα!

Θα σε κάνω βασίλισσα είπε ο συνονόματος Θανάσης Βέγγος στην εξαιρετική ελληνική ταινία αλλά και ο μελισσοκόμος στην προνύμφη! (Κάτι που φαίνεται ότι δεν είπε ο Χάρη στην Μέγκαν). Ωστόσο με βασίλισσες θα ασχοληθούμε σε αυτό το άρθρο όσο και αν είμαι κατά του καθεστώτος.

    Πρώτον ήδη στις βασίλισσες έχουμε αναφερθεί αρκετά στο άρθρο για τον Βασιλικό Πολτό :

https://tohmerologioenosmelissokomou.blogspot.com/2019/06/blog-post.html

    Έπειτα ας δούμε πως την περιγράφει το βιβλίο μου και πως ξεχωρίζει:

• Μοναδική σε κάθε κυψέλη(με πληθυσμό 10 μέχρι 20.000)
• Το πιο μεγάλο άτομο της κυψέλης
• Γεννάει 1.500 αυγά την ημέρα (μ.ο.) και μέχρι 200.000 τον χρόνο(σε σπάνιες περιπτώσεις γεννάνε οι εργάτριες ελάχιστα αγονιμοποίητα αυγά)
• Γεννάει γονιμοποιημένα αυγά(εργάτριες-βασίλισσα) και αγονιμοποίητα(κηφήνες)
• Ζευγαρώνει με 8-12 κηφήνες το μόνο θηλυκό με πλήρες αναπαραγωγικό σύστημα και σπερματοθήκη
• Ζει 3-5 χρόνια(τα υπόλοιπα άτομα το πολύ μήνες)
• Έχει τους επιδερμικούς αδένες που εκκρίνουν τις φερομόνες(μόνο αυτή και ουσιαστικά έτσι ελέγχει το μελίσσι)
• Εκκολάπτεται από αυγό σε 16 ημέρες(εργάτρια 21,κηφήνας 25) μετά ενώ η διατροφή της αποτελείτε από βασιλικό πολτό(η κύρια διατροφή των άλλων ατόμων στην κυψέλη είναι μέλι και γύρη)

    Αφού είδατε πόσο διαφορετικό άτομο είναι η βασίλισσα σε σχέση με το μελίσσι ας πούμε γιατί είναι τόσο σημαντική.

• Το μελίσσι είναι μια κοινωνία μυρωδιών και η βασική μυρωδιά που επικρατεί και το ρυθμίζει είναι οι φερομόνες της. Όσο πιο νέα και εύρωστη είναι η βασίλισσα τόσο πιο έντονη είναι η μυρωδιά της στην κυψέλη και τόσο εργατικό, ήρεμο, παραγωγικό, καθαρό ακόμη και συνετό είναι ένα μελίσσι. Συνετό γιατί βασικός παράγοντας για την διαδικασία της σμηνουργίας είναι η μειωμένη μυρωδιά της βασίλισσας. Η σμηνουργία αν και πανέμορφο φαινόμενο είναι παραγωγικά και οικονομικά ζημιογόνα για τον μελισσοκόμο.

• Όταν εκκολάπτεται μια νέα βασίλισσα το μελίσσι στην φύση είναι αδερφές της. Σταδιακά ξεκινάει να γεννάει και σταδιακά όλο το μελίσσι θα είναι παιδιά της αν και θα έχουν κάποιες διαφορετικό πατέρα. Άρα αν ένα μελίσσι είναι νευρικό για μεγάλο χρονικό διάστημα φταίει η μάνα. Πιο ευάλωτο σε ασθένειες και σε άλλους εχθρούς πηγή του κακού είναι η μάνα. Λιγότερο καθαρό και παραγωγικό και το μελίσσι τραγουδάει το Λένγκω του Μαρκόπουλου!

• Αν δεν υπάρχει βασίλισσα δεν υπάρχουν αυγά και δεν υπάρχει ανανέωση του πληθυσμού και οι παλιές πεθαίνουν χωρίς να αντικαθίστανται από νέες. Το μελίσσι καταρρέει και λόγο έλλειψης συντονισμού-σκοπού αλλά και γιατί μειώνεται σταδιακά ο πληθυσμός του. Πρέπει να αναλογιστούμε ότι στην φύση συμβαίνουν πολλά ατυχήματα και πολλές φορές χάνεται η παλιά αλλά χάνεται και η νέα και μετά δεν υπάρχουν αυγά για να εκθρέψει το μελίσσι άλλη νέα, εδώ όμως πρέπει να εξηγήσω την διαδικασία. Αυτό που κάνουν οι μέλισσες μόνες τους αλλά και αυτό που τις οδηγεί να κάνουν ο μελισσοκόμος!

Εμβολιαστήρια, το πράσινο (για αριστερόχειρες) είναι αυτό που μας ενδιαφέρει στην βασιλοτροφία για να πιάσεις χωρίς να τραυματίσεις την νεότερη προνύμφη και να έχει τον χρόνο να ταϊστεί με όσο το δυνατόν περισσότερο βασιλικό πολτό

Η σμηνουργία!

    Σμηνουργία ονομάζεται ο φυσικός τρόπος αναπαραγωγής του μελισσιού σαν οντότητα στην φύση. Ουσιαστικά όταν το ον αυτό έχει αποθέματα ενέργειας, κατάλληλες συνθήκες περιβάλλοντος, μέγεθος(πληθυσμός εδώ σε σχέση με το μέγεθος της φωλιάς). Έχω ξαναπεί ότι μοιάζει έντονα με την διαίρεση που γίνεται στα κύτταρα και την αναπαραγωγή της αμοιβάδας! 

    Το μελίσσι όταν είναι πλήρες στο χώρο που βρίσκεται από τροφές, μέλισσες, γόνο(αυγά και προνύμφες μελισσών) ξεκινάει να φτιάχνει βασιλικά κελιά που από αυτά θα βγουν βασίλισσες και όταν αυτά είναι σχεδόν έτοιμα η παλιά με ένα μεγάλο μέρος του μελισσιού πετάνε έξω και κρέμονται σαν τσαμπί(αφεσμός), σύντομα θα έχει βρει που θα δημιουργήσει το νέο του σπίτι. Αυτό θα ξανασυμβεί αν το μελίσσι έχει το περιθώριο και με τις νέες. Στην σμηνουργία οι βασίλισσες δημιουργούνται όταν οι συνθήκες είναι άριστες και με τον σχεδιασμό του μελισσιού οπότε έχουμε και τις καλύτερες.

Κλουβιά μεταφοράς βασίλισσας. Βάζεις λίγο τροφή και λίγες μέλισσες μέσα να την φροντίζουν κ μπορεί να την βγάλει μερικές μέρες. Επίσης προστατεύεται όταν θα μπει στο νέο της σπίτι από τις μέλισσες που ακόμη δεν την έχουν αποδεχθεί.

Η αντικατάσταση...

    Εδώ έχουμε την αντικατάσταση της παλιάς ή ελλατωματικής ή άτυχης μάνας. Το μελίσσι μόλις αντιληφθεί το πρόβλημα ξεκινάει την ίδια διαδικασία απλά σε μικρότερη ένταση. Πρέπει να αναφέρω εδώ ότι στην σμηνουργία συναντάμε πολλά βασιλικά κελιά στις άκρες του μελισσιού (30-40) ενώ στην αντικατάσταση ανάλογα την δυνατότητα του μελισσιού 2-3-5. Αν οι συνθήκες είναι κατάλληλες έχουμε πάλι σμηνουργία (αφεσμός από αντικατάσταση). Όμως εδώ έχουμε νέα μάνα να φεύγει και νέα να μένει. Επίσης αν η παλιά ζει ακόμη όταν βγαίνει η νέα ακολουθεί μάχη αλλά το μελίσσι ξέρει, η νέα είναι πιο εύρωστη και το αποτέλεσμα αναμενόμενο. Αυτή η μάχη συμβαίνει αν εκκολαφθούν και μαζί δύο νέες και δεν δημιουργήσουν αφεσμό. Στο μελίσσι θα μείνει μία βασίλισσα!!! Υπάρχουν σπάνιες περιπτώσεις που η παλιά παραμένει στο μελίσσι μαζί με την νέα αν και αν ερμήνευσα σωστά τις καταστάσεις είναι όταν το μελίσσι αντιλαμβάνεται ότι κάτι πάει στραβά με την νέα και κρατάει back up γιατί η φύση δεν έχει doa 7 ημερών.

Εδώ βλέπουμε μια βάση για μελλοντικό βασιλικό κελί(αυτό που ασπρίζει στα δεξιά). Σε σχέση με τα κελιά των εργατριών ή των κηφήνων τα βασιλικά είναι κάθετα και εξεχουν αρκετά από την κερήθρα.

Ο ανθρώπινος παράγοντας:

    Εδώ έρχεται ο μελισσοκόμος να χρησιμοποιήσει την ανάγκη του μελισσιού για βασίλισσα και να δημιουργήσει δικές του βασίλισσας. Ο απλός τρόπος είναι αφαιρώντας την βασίλισσα από ένα μελίσσι που θέλει (συνήθως επιλέγεται το καλύτερο) και να οδηγήσει το μελίσσι στην εκτροφή βασιλικών κελιών. Έπειτα μπορεί να αφήσει την φύση να κάνει την δουλειά της ή να εκμεταλλευτεί την περίσσεια βασιλικών κελιών και να δημιουργήσει αρκετά μελίσσια με νέες βασίλισσας. Αφαιρείς από άλλα πληθυσμό και τροφές χωρίς την βασίλισσα και του βάζεις τα έτοιμα να εκκολαφθούν βασιλικά κελιά γλιτώνοντας τον χρόνο που θα σπαταλούσαν όλα αυτά τα μελίσσια να δημιουργήσουν δικά τους βασιλικά κελιά.  Επίσης υπάρχουν και πολλές τεχνικές με πολύ απλή και καλή την Μάνα και άλλα δύο του Μόσχου Ντιώνα ( https://toxrysomeli.blogspot.com/2019/02/blog-post_15.html )

Μαρκαδόρος για το σημάδεμα της βασίλισσας. Το μπλε είναι για τις χρονιές που λήγουν σε 0 η 5 όπως φέτος και έτσι ξέρω ποιας χρονιάς είναι η βασίλισσα ή αν την άλλαξε το μελίσσι και επίσης την βρίσκω πολύ πιο εύκολα μέσα στο μελίσσι

    Με την ίδια λογική μπορείς να δημιουργήσεις ένα ορφανό μελίσσι πολύ πλούσιο σε προμήθειες και μέλισσες και με πλαστικές ή κέρινες βάσεις βασιλικών κελιών να το ξεγελάσεις και να φτιάξεις τις καλύτερες θεωρητικά βασίλισσας και μάλιστα με γεννητικό υλικό από όποιο μελίσσι θες (με τον εμβολιασμό προνύμφης από το αντίστοιχο μελίσσι στην βάση του τεχνητού κελιού). Το κομμάτι αυτό έχει πολλές τεχνικές λεπτομέρειες και δεν βρίσκω τον λόγο να τις αναλύσω εδώ αλλά υπάρχει πλούσιο υλικό στο ίντερνετ σε όποιον πρόκειται να ασχοληθεί και πάντα υπάρχει και διάθεση από την πλευρά μου για βοήθεια όπως και εμένα με βοήθησαν άλλοι(ωστόσο υπάρχουν φωτογραφίες με επεξηγηματικές λεζάντες).

Συσκευή για το πιάσιμο της βασίλισσας συνήθως για το σημάδεμά της με μαρκαδόρο

    Η καλοταϊσμένη και καλοφτιαγμένη βασίλισσα είναι ίσως από τους πιο βασικούς παράγοντες στην εντατική μελισσοκομία.Η καλή βασίλισσα θα σου δημιουργήσει με την καλή γέννα της το μελίσσι και θα δώσει τα γενετικά χαρακτηριστικά στις μέλισσες για να παράγουν μέλι-πρόπολη-βασιλικό πολτό-κερί, που δεν θα είναι επιθετικό ή δεν θα σμηνουργεί με την πρώτη ευκαιρία.

    Τέλος πια υπάρχουν και συσκευές που διευκολύνουν πολύ την διαδικασία παραγωγής βασιλισσών αλλά και βασιλικού πολτού μαζικά! (Ζέντερ-Αριστέας-Νίκοτ )

Λινκ για την βασιλοτροφία από τον Πασχάλη Χαριζάνη Εργαστήριο Σηροτροφίας & Μελισσοκομίας Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
http://efp.aua.gr/sites/efp.aua.gr/files/16.%20%CE%92%CE%91%CE%A3%CE%99%CE%9B%CE%9F%CE%A4%CE%A1%CE%9F%CE%A6%CE%99%CE%91.pdf

Όταν εμβολιάζω για παραγωγή βασιλικού πολτού συνήθως μια τέτοια βέργα έχει 60 κελιά αλλά όταν πάμε για βασίλισσες αφήνω μία βέργα κ πολύ λίγα κελιά. Τα κελιά αυτά θα τα μοιράσω μια μέρα πριν εκκολαφθούν στα μελίσσια και δύο μέρες μετά θα δω αν έχει εκκολαφτεί

Καλλιεργώντας το νέκταρ και την γύρη μας!

Ένα φυτό φακελωτής που άργησε να φυτρώση και το μεταφύτεψα ανάμεσα στις πατάτες. Το νερό από την σταγόνα καθώς και το πλούσιο χώμα το έκαναν έργο τέχνης!

Ευτυχισμένο το 2020!!!

Στην ανθρώπινη εξέλιξη μία επανάσταση ήταν η αλλαγή από τον άνθρωπο κυνηγό και συλλέκτη στο άνθρωπο αγρότη. Αυτό μας έδωσε την δυνατότητα να αποκτήσουμε μεγαλύτερα αποθέματα τροφών με λιγότερο κόπο και φυσικά σταματήσαμε τις μετακινήσεις που μέχρι τότε ήταν απαραίτητες για να βρούμε τροφή. Στην πορεία αυτό μπήκε και στην κτηνοτροφία μας με αποκορύφωμα τον τελευταίο αιώνα όπου μπορούμε να διατηρούμε τεράστια κοπάδια παραγωγικών ζώων σε ελεγχόμενες συνθήκες και να τα τροφοδοτούμε εμείς από τις καλλιέργειες μας.

    Ωστόσο ο τομέας της μελισσοκομίας ακόμη και σήμερα συνεχίζει να είναι ''πρωτόγονος'' και η μεγαλύτερη παραγωγή μελιού να προέρχεται από τις μετακινήσεις πληθυσμών μελισσιών από ανθοφορία σε ανθοφορία και από πεδινές περιοχές σε ορεινές και πάλι πίσω ανάλογα με την εποχή. Φυσικά σε αυτό δίνουν ακόμη μια καλή επιλογή οι καλλιέργειες φυτών που η ανθοφορία τους προσφέρει γύρη και νέκταρ με βασικά παραδείγματα στην Ελλάδα το βαμβάκι και τον ηλίανθο. Μια διέξοδος που υπάρχει είναι η κακή λύση της ζάχαρης και των μελισσοτροφών που δημιουργούνται  από την επεξεργασία της. Ωστόσο δεν υπάρχει άλλη λύση αφού αφαιρούμε από τις μέλισσες την βασική τροφή τους το μέλι(για να το φάμε εμείς!!!) πρέπει να τους δώσουμε για να ζήσουν ένα υποκατάστατο αυτού. 

    Τώρα όμως μπαίνει κ η ιστορία μου. Απλά πρέπει να πάμε λίγο πίσω για να σας εξηγήσω πως ξεκίνησαν όλα. Αρχικά να αναφέρω ότι είμαι ένα άτομο που λατρεύω το μέλι από παιδί. Με χαρά λοιπόν όταν ένας φίλος μου ανέφερε ότι πουλάει μέλι πήρα 3 κιλά. Φυσικά μόλις πήγα σπίτι το δοκίμασα και ήταν καταπληκτικό. Όταν βρεθήκαμε και του είπα τις εντυπώσεις μου με πληροφόρησε ότι καλλιέργησε φακελωτή και για αυτό είναι τόσο ωραίο (βέβαια σπάνια ένα μέλι περιλαμβάνει νέκταρ από μόνο ένα φυτό οπότε ο συνδυασμός των ντόπιων αρωμάτων με αυτό της φακελωτής έδινε αυτό το υπέροχο αποτέλεσμα). Δυστυχώς ο φίλος έπειτα αντιμετώπισε μελισσοπροβλήματα και εγώ πέρασα Γιάννενα οπότε και χαθήκαμε και δεν ξαναγεύτηκα αυτό το μέλι.

   Αρκετά χρόνια μετά με τον ίδιο φίλο έκανα την πρώτη μου επιθεώρηση σε μελίσσι και οδηγήθηκα στην απόφαση να πάρω και εγώ δικά μου. Επόμενο βήμα ήταν να ρωτήσω τον φίλο μου και δάσκαλο μου πια στην μελισσοκομία τι είναι αυτή η φακελωτή και τι πρέπει να κάνω για να πάρω και εγώ τόσο ωραίο μέλι. Μου έδωσε λίγο σπόρο και μου εξήγησε τι πρέπει να κάνω. Σε δικές μου αναζητήσεις βρήκα και την έρευνα του ΑΠΘ και άλλες λεπτομέρειες με τα βασικά να αναφέρονται εδώ http://www.ellinikomeli.gr/melissokomos/2010-12-02-17-26-57/746-fakeloti-plirofories-odigies .
 Σε γενικές γραμμές είναι σαν τα περισσότερα μονοετή φυτά που καλλιεργούμε στην περιοχή μας, όργωμα, φρέζα, σπάρσιμο και η το κόβεις σανό 20 μέρες αφού ανθίσει και το ταΐζεις σε ζώα ή το αλωνίζεις και παίρνεις αρκετά μεγάλη ποσότητα σπόρου ανά στρέμμα χωρίς όμως να αφήνει άχυρο.

    Το εκπληκτικό με την φακελωτή είναι πρώτον η μεγάλη διάρκεια ανθοφορίας του που επηρεάζεται ελάχιστα από τα καιρικά φαινόμενα και έχει έντονη νεκταροέκκριση ενώ δίνει και αρκετή γύρη. Με αλλεπάλληλα πειράματα τα τελευταία χρόνια βρήκα πότε αναπτύσσεται καλύτερα το φυτό και πότε εξυπηρετεί. Μια δυνατή ανθοφορία με αντοχές έρχεται όταν στην περιοχή μας έχουμε έντονα ανοιξιάτικα καιρικά φαινόμενα. Τα μελίσσια είναι εκεί που πρέπει(σε πληθυσμούς) για να την δουλέψουν αλλά και να προλάβουν και τυχόν άλλες ανθοφορίες.

Κόπηκε, μπήκε στο καρότσι και αρκετά μέτρα μακριά περίμενε για να μπει στο παχνί, όπως βλέπετε ακόμη έδινε νέκταρ!

    Επόμενο βήμα ήταν η δοκιμή με άλλα φυτά. Πολύ καλή δουλειά έκανε πέρυσι ο βίκος ωστόσο γίνεται δύσκολη η διαχείρισή του όταν θες να το κάνεις πια ζωοτροφή. Είναι ένα φυτό αναρριχώμενο που θέλει και άλλο φυτό για να αναπτυχθεί σωστά. Ωστόσο μια ευνοϊκή χρονιά γι αυτόν σαν την περσινή έπνιξε την φακελωτή έγινε τεράστιος και μετά έκατσε με αποτέλεσμα το κάτω μέρος του να χαλάσει. Όταν κόπηκε άργησε πολύ να στεγνώσει και φυσικά και έβρεξε... έβρεξε καλά! Με μια καλύτερη διαχείριση ίσως είναι ο ιδανικός συνδυασμός βίκος με φακελωτή όπου τα έξοδα της καλλιέργειας θα βγαίνουν από το παραγόμενο σανό ενώ το μέλι θα είναι το επιπλέον κέρδος. Υπάρχει σχετική έρευνα που έγινε στην Τουρκία, που δεν μπορώ να βρω online πια. Ωστόσο αυτή η έρευνα μιλούσε για μια καλή συνεργασία και σαν φυτά κατά την ανάπτυξη τους αλλά και σαν ζωοτροφή για πρόβατα. Η προσωπική εμπειρία έδειξε ότι το πελεκάνε!

Για τον βίκο θα βρείτε φωτογραφίες και μικρά βίντεο στο instagram: gotzos_apiculture

    Πρέπει τώρα να πω ότι το να φυτέψεις δέντρα και αρωματικά φυτά είναι μια καλή επιλογή αλλά η εμπειρία μου μέχρι τώρα είναι ότι δεν μπορείς να βασιστείς σε αυτά λόγο καιρού. Λεβάντα, μελισσόχορτο, δενδρολίβανο ή ακακία, μηλιές, ροδακινιές τα έχω δοκιμάσει χωρίς να βλέπω ιδιαίτερο αποτέλεσμα. Η ρίγανη και η σοφορά ιαπωνική είναι αρκετά καλές επιλογές γιατί έχουμε πιο σταθερό καιρό όταν ανθίζουν! Θα ήταν ευτύχημα να ταιριάζουν στο μέρος μας οι καστανιές αλλά θέλουν όξινο PH και η περιοχή μας μαθαίνω ότι σχεδόν παντού έχει βασικό.

   Τελειώνοντας θα μιλήσω για το τι κερδίζω από όλο αυτό. Η άνοιξη είναι μια εποχή που τα μελίσσια έχουν τεράστιες ανάγκες για τροφές και το υποκατάστατο αυτών είναι σχετικά φθηνό. Ωστόσο δεν είναι ποιοτικό και η άνοιξη είναι και η εποχή που πρέπει να παραχθούν πρώτα υγιείς μέλισσες έπειτα ο βασιλικός πολτός και να μπορέσω να συλλέξω αρκετές ποσότητες γύρης. Αυτό δεν επιτυγχάνεται αν δεν δίνει έξω όπως λένε οι μελισσοκόμοι και το πιο πιθανό είναι να μην δίνει σταθερά έξω λόγο καιρικών φαινομένων ειδικά στην περιοχή μας. Εδώ έρχονται φυτά σαν αυτά που ανέφερα να καλύψουν το κενό! Με κάποια έξοδα παραπάνω νιώθω μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για τα προϊόντα μου και τα μελίσσια μου!!!

Υ.Γ. Φέτος θα γίνει δοκιμή με το τριφύλλι το έρπων και το αλεξανδρινό. Σε άλλο άρθρο θα ασχοληθούμε περισσότερο με τα κηπευτικά.